FANDOM


Графіка беларускай мовы

  • У беларускім алфавіце 32 літары. 10 літар выкарыстоўваюцца для абазначэння галосных гукаў і 21 літара для абазначэння зычных гукаў.
  • Літара Ё з'яўляецца паўнавартаснай літарай беларускай мовы і замена Ё на Е лічыцца памылкай. Ігнараваць літару Ў арфаграфія таксама не дазваляе.
  • У неафіцыйных варыянтах беларускай мовы і ў выключных выпадках у літаратуры нават па сучаснай беларускай мове вы можаце сустрэць літару Ґ (называецца ґе). Калі звычайная Г вымаўляецца з характэрным для беларускай і ўкраінскай моў акцэнтам, то Ґ абазначае звычайны рускі гук [г]. Пры гэтым яе напісанне носіць факультатыўны характар (як, напрыклад, Ё ў рускай мове).
  • Літара ь (мяккі знак) ужываецца для абазначэння мяккасці папярэдняга гука.
  • Гукі [дж], [дз], [дз'] абазначаюцца на пісьме спалучэннямі дзвюх літар Д і Ж, Д і З (таму дж і дз называюцца дыграфамі). Дыграф дж можа таксама абазначаць гук [ч], а дыграф дз — гук [ц']: дождж [дошч], дзядзька [дз'яц'ка].
  • Апостраф ( ' ) літарай не з'яўляецца і ў алфавіт не ўключаецца.
  • На камп'ютары беларуская раскладка клавіятуры супадае з рускай за выключэннем трох клавіш. Усе літары, якія ёсць у абодвух мовах, застаюцца на сваіх месцах. Літары И і Ъ рускай мовы замяняюцца адпаведнымі ім аналагамі І і '. Літары Щ няма ў беларукай мове, і таму ў беларускай раскладцы на яе месцы знаходзіцца апошняя застаўшаяся літара — Ў.

Правапіс змякчальнага мяккага знака

Пасля мяккіх зычных З, Л, Н, С, Ц, ДЗ мяккі знак пішацца:

  • на канцы слоў: мазь, нуль, алень;
  • у сярэдзіне перад цвёрдымі зычнымі, калі мяккасць захоўваецца і перад мяккімі: пісьмо - на пісьме, вазьму - возьме, восьмы - васьмю;
  • перад канчаткам -мі ў назоўніках творнага склону множнага ліку: людзьмі;
  • перад суфіксам -чык-, калі слова без -чык- мае на канцы мяккі знак: агеньнык (агонь);
  • перад суфіксам -ск- у прыметніках, утвораных ад назваў месяцаў на -нь і слова восень: студзеньскі, чэрвеньскі, восеньскі;
  • у суфіксах -еньк-, -эньк-, -аньк-: беленькі, даражэнькі, шэранькі;
  • у складаных лічэбніках: пяцьдзясят, шэсцьсот;
  • у постфіксе -сьці: хтосьці, чагосьці;
  • перад -це, -се, -ма у дзеясловах загаднага ладу: сядзьце, застанься, кіньма;
  • у слове ледзьве.

Пасля мяккіх зычных З, Л, Н, С, Ц, ДЗ мяккі знак не пішацца:

  • паміж падоўжанымі зычнымі: сумленне, ралля, калоссе;
  • у слове ззяць;
  • пасля З, С, Ц, ДЗ перад мяккімі, калі пры змене слова абодва зычныя застаюцца мяккімі: песня - песні, звет - зверам, звяры;

але: носьбіт;

  • перад суфіксам -ск- у словах, утвораных ад назоўнікаў на -нь (але не ад назваў месяцаў на -нь): конскі (конь), хатынскі (Хатынь), цянь-шанскі (Цянь-Шань).

Правапіс раздзяляльнага мяккага знака і апострафа

Раздзяляльны мяккі знак пішацца перад Е, Ё, Ю, Я, націскным І:

  • у іншамоўных словах: рэльеф, каньён, Кавеньяк, Льюіс, віньетка;
  • у імёнах, прозвішчах, геаграфічных назвах перад суфіксам -еў-: Аркадзьеў, Васільеўка, Лявонцьеў.

Але пасля Г, К, Х і збегу зычных, акрамя НЦ, перад суфіксам -еў- (-ев-) пішацца і (ы): Георгіеў, Яўціхіеў, Дзмітрыеў, Ануфрыевіч.

Апостраф пішацца перад Е, Ё, Ю, Я, націскным І:

  • пасля цвёрдых і зацвярдзелых зычных: аб'езд, пад'ём, куп'ё, Барб'е, вераб'іны;
  • у складаных словах пасля частак двух-, трох-, чарырох-, шмат-: трох'ярусны, шмат'якарны.

Заўвага. Апостраф не пішацца пасля Ў: абаўе, салаўі.

Правапіс Ў і У

Ў скарачаецца:

  • пасля галосных:
    • у пачатку слова: рады ўсе, дзеці і ўнукі, для ўніятаў, да ўніверсітэта, ва ўніверсаме, да ўролага, гэта ўтопія;
    • у сярэдзіне слова: цудоўны, воўк, настаўнік;
    • у канцы слоў: бель снягоў, думаў думу;
    • пасля злучка і двукосся, калі ім папярэднічае галосны: класна-ўрочны, жанчына-ўрач; ансамбль «“Харошкі” ўзнагародзілі»;
    • у сярэдзіне некаторых іншамоўных слоў: аўтар, накаўт, аўтсайдар, раўнд, фаўна, клоўн, ноўтбук, саўна і інш.

У не скарачаецца:

  • у пачатку ўласных назваў: Ганна Уласава, ва Уруччы;
  • у пачатку і сярэдзіне слоў, калі на у падае націск: да у́рны, Брэсцкая у́нія, чулася у́ханне, ау́л, бау́л;
  • у іншамоўных словах на -ум, -ус: акварыум, прэзідыум, радыус, соус, страус, натарыус;
  • на канцы іншамоўных слоў: фрау, Дахау, Шоу, ток-шоу, ноу-хау;

але: шоўмен;

  • пасля знакаў прыпынку, акрамя злучка і двукосся.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Also on FANDOM

Random Wiki